|
|
|
|
Doku
|
29.05.2009 12:07:01
|
|
TEKSTÜR ( DIŞ YAPI ) : Yüzeyde objelerin iç yapıları da bir dereceye kadar kendini belli eder, böyle bir yüz plastik bakımından daha ilginç bir görünüme sahiptir.
STRÜKTÜR ( İÇ YAPI ) : Eş yada birbirleriyle sık bağlantılı, benzer formların iki yada üç boyut üzerinde yinelenmesinden strüktür doğar. Bir strüktürün başlıca karakteristiği bir mekan yaratmasıdır. Bu mekana form yönünden birlik vermesidir.
Tüm görsel nesnelerin karakteristik birer dış yapıları vardır. Nesne ve varlıkların dış yapı özellikleri ve bunların objektif etkileri dokuyu oluşturur. Diğer bir deyişle, doğadaki tüm nesnelerin iç yapılarının işlevsel özelliklerini dışa vuran yüzeysel etkilere DOKU denir. Bu, doğanın yapısal bir özelliğidir. Objelerin dış görünüşlerinde ki ayrıcalıkları sağlayan üzerlerindeki dokusal farklılıklarıdır. Yani doku, yüzeyleri oluşturur. Bir yüzey değerlendirmesidir. Gözün gördüğü her şey özel bir dış yüzey yapısına sahiptir. Tasarımcı, yaşayan doğada ki dokusal oluşumlardan yararlanarak yeni yaratım olanakları elde edebilir.
Yüzey ne tipten olursa olsun parça ile bütün arasında bir takın temel bağlantılar bulunabilir.
* Doku, birbirine eş yada birbirini tamamlayan birim biçimlerin belli sistemlerle yan yana gelmesinden oluşur.
* Doğal dokularda dokuyu oluşturan birim biçimleri matematik bir eşlik göstermemesine karşın bütün içinde birbirlerini tamamlayarak yapısal sistemi oluştururlar.
* Dokusal yapılar daima yüzeyseldir.
* Dokulardaki yapısal karakterler, işlevleriyle ilişkilidir. Dokusal yüzeylerin oluşumunu sağlayan birim biçimleri ve bunların yan yana geliş sistemleri daima farklılıklar gösterir. Bazen değişik objelerde birim biçimleri benzer olsalar da işlevselleri ayrı ayrı olduğundan yan yana geliş sistemleri farklı olabilir. Yine birim biçimleri farklı olan objelerde birimlerin yan yana geliş sistemleri benzer olabilirler.
* Biteviye yineleme yolu ile ölçü, hep ayrı yönde, hiçbir değişikliğe uğramadan artar.
* Yönü değişmeyen bir açık – koyu değişkenliği ile doku oluşur.
* Ritm artarak gelişir.
* Ritm, ileri geri yer değiştirme ile, zıt yönlerde ve aynı ölçü içerisinde yada değişik ölçüde gelişir.
* Belirli bir merkezden çıkarak dışardan içeriye ve içerden dışarıya hareket eder.
• Bir dokunun oluşması için pürüzlü bir yüzey ve uygun ışık gereklidir. Uygun bir ışık girinti ve çıkıntıları yani, dokunun derinliğini verir. Renk değişimi ise dokuya görsel karakter kazandırır.
Bir cismin yüzeyi dokunulduğunda sert yada yumuşak pürüzler içerir. Bu pürüzler, o cismin dokusudur.
Gözle görülen doku ( görsel doku ) : Yüzeylere dokunmakla elde edilmeyip, görme yoluyla elde edilen doku etkilerine denir. Düz yüzey üzerinde görüntü olarak doku etkisi verir. Örneğin ; herhangi bir cismin (üç boyutlu) iki boyutta görüntüsünü kağıt üzerinde yaparken onun yüzeylerinin pürüzlülük derecesi bir takım taramalar ve noktalar yardımıyla belirtilir ki, kağıt üzerine resmedilen bu doku sadece görsel olarak algılanan bir yapay dokudur. Çünkü resme el ile dokunulursa, elde hiçbir zaman o cismin yüzeyinde gerçekte hissedilen doku etkisi gelmez. Buna karşın gözle bu resme bakıldığında o cismin yüzeyindeki pürüzlülük derecesi oldukça iyi anlaşılabilir.
Dokunma ile anlaşılan doku ( dokunsal doku ) : Yüzeylere dokunularak elde edilen doku etkilerine denir. Sert ve yumuşak doku diye ayrılır.
Ayrıca dokular yapılarına göre ayrılırlar ;
Doğal Doku : İşlevsellikle ilgilidir ve dış yapıyla iç yapı arasında uyum vardır. Doğadan kaya, ağaç kabuğu, yaprak, tahta, balık, kozalak, portakal, deri gibi örnekler verebiliriz.
Yapay Doku : Oluşturmada birim eleman sistemleri ile matematiksel düzenler oluşturma söz konusudur. Tuğla, beton, demir, kağıt, kumaş, cam gibi örnekleri çoğaltabiliriz.
1 – Derin doku
2 – Yüzeysel doku
3 – İnce doku
4 – Kaba doku
5 – Düzenli – Düzensiz doku
6 – Sert doku ( insanda dinamik duygular uyandırır, heyecan verirler )
7 – Yumuşak doku ( insanda sessizlik ve rahatlık duyguları oluşturur )
Doğada ki tüm dokular doğal dokulardır. Doğal dokularda kendi içlerinde yapısal ve görsel etkinlikler açısından büyük zıtlıklar taşırlar.
Dokunun yapı etkisi ; sert dokulu yüzeyler yakınlık etkisi, yumuşak dokular ise uzaklık etkisi verir.
Doku ve renk etkisi ; sıcak renkli dokular yakınlık etkisi, soğuk renkli dokular uzaklık etkisi verir.
Dokunun ışıklılık etkisi ; parlak yüzeyli dokular yakınlık etkisi, mat yüzeyli dokular uzaklık etkisi verir.
Dokunun işleniş etkisi ; ince ve ayrıntılı işleniş dokulu yüzeyler yakınlık ve keskinlik duygusu verir. Dağınık, ayrıntısız ve belirsiz işlenmiş dokulu yüzeyler uzaklık etkisi verir.
Ayrıca doku, yumuşaklık – sertlik, ağırlık – hafiflik, sessizlik – gürültü, huzur – tedirginlik, durgunluk – hareketlilik, sakinlik – heyecanlılık, rehavet – kasvet gibi psikolojik etkiler de yaratır. Yumuşak dokulu yüzeyler ; sükunet, rahatlık, monotonluk, soğuk, güçsüz. Sert dokulu yüzeyler ; dinamik, uyarıcı, ilgi çekici, güçlü ve daha sıcak, heyecan verici vs.
|
|
|
|
|
|
|